×
70 Ook moet de geest niet gelijkelijk in dezelfde spanning gehouden worden, maar (ook)
weggeroepen worden naar scherts. Socrates schaamde zich niet te spelen met kleine kinderen, en
Cato ontspande met wijn zijn geest wanneer deze vermoeid was door de zorgen voor de staat, en Scipio
bewoog dat triomf- en soldatenlichaam van hem ritmisch op de maat, niet verwijfd
zich kronkelend, zoals nu de gewoonte is voor degenen die zelfs bij het lopen zelf met meer dan vrouwelijke
75 weekheid voortgolven, maar zoals die mannen van vroegergewoon waren tijdens spel en feest
periodes op mannelijke wijze een wapendans uit te voeren, terwijl ze geen schade zouden veroorzaken, zelfs niet als
ze door hun vijanden gezien zouden worden.
Er moet ontspanning gegeven worden aan de geesten: uitgerust zullen zij zich beter en scherper oprichten.
Zoals vruchtbare akkers ¡iet overbelast moeten worden (snel immers zal hen uitputten
80 een nooit onderbroken vruchtopbrengst), zo zal een voortdurende aandrang op de geesten
hun werk breken; hun krachten zullen zich hernemen, wanneer ze een tijdje ontspanning en rust gekregen hebben.Uit de
onafgebrokenheid van inspanningen ontstaat een zekere afstomping en verslapping van de geesten.
En niet zou een zo grote begeerte van de mensen hierop gericht zijn, als spel
85 en scherts niet een zeker natuurlijk genot zou hebben/bieden. Maar het veelvuldig gebruiken van deze dingen
zou elk gewicht en elke kracht ontrukken aan de geesten; want ook slaap is voor herstel
noodzakelijk, als je deze toch dag en nacht zou (zonder onderbreking) zou voortzetten,
zal het de dood zijn/betekenen. Er is een groot verschil of je iets (een beetje) laat vieren of (helemaal) losmaakt.
De wetgevers hebben feestdagen ingesteld opdat de mensen tot vrolijkheid
90 gedwongen werden van staatswege, alsof zij een noodzakelijke gematigdheid tussen de inspanningen
inlasten, ook sommige grote mannen, zoals ik zei, gaven aan zichzelf op bepaalde vaste dagen
maandelijks feest-/vrije dagen, andere verdeelde elke dag tussen rust/vrije tijd en
beslommeringen. Zoals wij de grote redenaar Pollio Asinius ons herinneren,
wie (l.vw) geen enkele zaak bezighield later dan het tiende uur: zelfs brieven las hij niet
95 na dat uur, opdat er niet een of andere nieuwe zorg ontstond, maar de vermoeidheid van de gehele dag
legde hij af in die twee uren.1 (Weer) anderen lasten midden op de
een pauze in en stelden iets van lichtere moeite tot de namiddaguren
uit. Ook onze voorouders verboden dat in de senaat na het tiende uur 1
een nieuw voorstel gedaan/ingediend werd. De soldaat verdeelt de nachtwakes en de nacht is vrij van dienst
100 voor hen die terugkeren van een expeditie.
Men moet toegeeflijk zijn voor de geest en hem moet herhaaldelijk rust gegeven worden, opdat/zodat die (rust)
dienst als voedsel en/voor krachten.
Ook moet men dwalen in wandelingen in het open veld, opdat de geest zich door de vrije hemel en de vele frisse lucht
105 vermeerdert en verheft; soms zullen een tocht per wagen en een reis en de vernadering
van streek/omgeving kracht geven, en een feestmaal en een wat vrijmoediger drinken. Soms
moet men zelfs tot dronkenschap gaan, niet zo dat die ons onderdompelt, maar dat zij
(ons) benevelt/lichte roes geeft; zij verdrijft immers de zorgen en beweegt de geest ten diepste en zij geneest zowel
zekere ziektes als droefheid. En Liber (Vrij) heeft zijn naam niet gekregen wegens de los(bandig)heid van de tong,
110 maar omdat hij de geest bevrijdt van de slavernijg van de zorgen en
en die vrij maakt/verklaart en en kracht geeft en stoutmoediger maakt in alle ondernemingen/wat hij onderneemt.
Maar net zoals van vrijheid, is ook de gematigdheid van wijn (drinken) heilzaam. Ze geloven dat
Solon en Arcesilas zich overgegeven hebben aan de wijn;Cato is dronkenschap voor de voeten geworpen:
115 ieder die hem dit voor de voeten wierp, zal makkelijker de aanklacht eervol maken dan Cato
schandelijk. Maar men moet het ook niet vaak doen, opdat de geest niet een slechte
gewoonte aanneemt, en toch moet hij soms tot uitgelatenheid
en vrijheid gebracht worden en moet de droevige soberheid eventjes verdreven worden.
120 Want ofwel geloven we een Griekse dichter, " soms is ook dwaas zijn
aangenaam"; ofwel Plato, "tevergeefs heeft hij die bij zijn volle verstand is op de deur van poëzie
geklopt"; ofwel Aristoteles, " geen enkel groot talent was zonder een mengeling
van waanzin"; alleen een geest die bewogen is kan iets groots zeggen en boven
de anderen uitstijgen.

Reacties